De Zaak X

00:01 MUZIEK 00:07 Beste luisteraar, fijn dat je er weer bent. We maken de zaak X nu al ruim drieënhalf jaar. Emma, hoeveel afleveringen zijn dat? 00:15 Ik denk ruim honderd, misschien wel meer. 00:18 Ja, je zit warm. Honderdvijftig ongeveer, die samen al tientallen miljoenen keren zijn beluisterd. 00:24 Bedankt daarvoor, alle luisteraars. Wij maken deze podcast met veel plezier en toenwijding. En vandaag doen we iets bijzonders, want we geven antwoord op vragen van luisteraars. 00:32 Ja, want hoe reageren verdachten op de podcastopname in de rechtszaal? 00:35 Hoe blijf je objectief als je de meest vreselijke dingen hoort? 00:38 En is er in de Randstad nu echt zoveel meer misdaad dan in de rest van Nederland? 00:43 Samen met twee van onze rechtbankverslaggevers beantwoorden we de vragen en geven we je een inkijkje in hoe we deze podcast maken. Mijn naam is Emma Thies. 00:51 En mijn naam is Sanne Beijer en je luistert naar de Zaak X. Met deze week antwoorden op jouw vragen. 01:06 We hebben veel vragen binnengekregen, dus laten we direct met de eerste vraag beginnen. Want die gaat over het begin der tijden van de zaak X. Deze vraag komt van Moreno. 01:14 Hey San en Emma, ik les al heel lang naar jullie podcast. En mijn vraag is dus, waar komt de inspiratie vandaan om deze podcast te maken... 01:24 Een paar jaar geleden hebben we deze podcast eigenlijk opgezet met een aantal mensen. Het idee was, wij hebben eigenlijk al een aantal rechtbankverslaggevers verspreid door het land. Elke week in de rechtbank zitten bij bijzondere rechtszaken. En we dachten, hé, waarom maken we daar niet eigenlijk ook meteen een podcast bij? Fun fact is wel, de zaak X was destijds de werktitel. Maar die vonden we zo leuk dat hij eigenlijk altijd is gebleven. Bij ons zitten rechtbankverslaggevers Adrienne de Koning van AD Rotterdams Dagblad. Adrienne, voor jou is het nooit zo'n lange reis om bij ons aan te schuiven. 01:53 Nee, zowel de rechtbank in Rotterdam als de redactie zitten ook nog vlakbij waar ik woon. Dus ik voel me altijd erg welkom hier. 02:01 Rechtbankverslaggever Michiel van Gruithuizen van AD Haagse Courant. Wat maakt deze podcast voor jou nou de moeite waard om vanuit Den Haag naar de studio in Rotterdam te blijven komen? 02:10 Ten eerste natuurlijk de gezelligheid met mijn collega's. Maar wat ik ook heel erg leuk vind is om op een andere manier naar rechtszaken te kijken. Voorheen waren wij gewend om een verhaal te schrijven. Voor online en voor de krant en er wel eens wat over te vertellen. Maar als je er ook over gaat vertellen en meer kwijt kunt over een verdachte of meer emotie in je vertelde verhaal kwijt kunt. Dan is dat nog interessanter en dan kijk je op een andere manier naar een verhaal. 02:34 Jullie zijn allebei al vanaf het begin van de Zaken X betrokken bij deze podcast. Wat dachten jullie eigenlijk toen jullie voor het eerst over deze podcast hoorden? Zagen jullie het een beetje zitten? 02:44 Ik vond het wel heel ingewikkeld. Ik ben gewend dat ik gewoon achter mijn laptopje zit, achter mijn klapblok. En dat is mijn rol. En hier ben ik opeens te horen, te zien. En dat is echt een grote verandering. Tegelijkertijd vind ik het super waardevol dat we ook op deze manier de rechtspraak belichten. Wat toch een heel belangrijk deel is van het systeem van Nederland. En voor jou Michiel? 03:03 Je kijkt zoals jij op een andere manier naar verhalen, dus dat vind ik heel erg interessant. En je wordt er ook een betere journalist van, denk ik. Ook omdat je op een andere manier je verhaal vertelt, je kijkt op een andere manier naar een rechtszaak. En je kunt ook luisteraars wat vertellen over hoe het er eigenlijk binnen die gesloten deuren aan toe gaat. 03:19 Een van onze trouwe luisteraars is vrachtwagenchauffeur Pascal van der Plaat. Hij is heel de week van huis, dan zit hij in de vrachtwagen en is hij onderweg. En daar luistert hij dan ook alle afleveringen van de zaak X. 03:30 Hoe bestimmen jullie over welke rechtszaak jullie een podcast gaan maken? 03:34 Ja, deze vraag kregen we echt heel vaak binnen van John, Kim, Stijn, noem maar op. Wij voor de podcast krijgen de rechtbankrollen binnen van de zaken waar de verslaggevers heen gaan. En dan kijken wij, is dit iets voor een podcast? Dus we kijken ook een beetje uit een podcastbril daarnaar. Wie is er ook aanwezig en is dit een verhaal voor in een podcast? Maar jullie kiezen, jullie als rechtbankverslaggevers kiezen die zaken eerst uit. Waar baseren jullie je keuze op? 04:03 En wij baseren onze keuze op de impact die een zaak heeft gehad. Hoe bijzonder een zaak is. Helaas is bijvoorbeeld huiselijk geweld iets wat we echt heel veel bij de rechtbank zien. Dus dan kijk je echt van, is hier nog iets extra's te vertellen? En dingen die al in het nieuws zijn geweest, dat is ook wel iets wat we proberen te volgen. Ik ben zelf ook gewoon verslaggever. Ik ga ook naar incidenten toe. Zoals ik bij een moord ben geweest, dan probeer je eigenlijk die zaak heel de tijd te volgen. En dan gaan we zeker ook naar de rechtszaak toe. 04:33 Wat zie jij op zo'n rechtbankrol staan als je ze binnenkrijgt? 04:37 Ja, een rechtbankrol is eigenlijk een verzameling van namen, geboortedata... plekken waar iets gebeurd is en ook de data op iets gebeurd is. Dat is een lijst van soms wel twintig aviertjes per week. En dan zie je waar iemand van verdacht wordt. En dan maken we inderdaad een selectie uit. En dan kijken we eigenlijk naar twee dingen... De eerste is, heeft iets veel impact gehad? Ik noem bijvoorbeeld de rellen op het Mali van afgelopen september. Daar kan je eigenlijk niet omheen, daar moet je bij zijn. Of naar verhalen met een extra laagje. Dus het hoeven ook niet de grootste zaken te zijn. Het kunnen ook kleinere zaken zijn die bijvoorbeeld heel erg het menselijke aspect raken. 05:11 Dus een slachtoffer die het zwarte verduren heeft of een verdachte. Daar kijken we ook naar verdachten die we wel vaker gezien hebben. Dus we zoeken ook naar het bijzondere verhaal, niet altijd alleen naar het grote verhaal. 05:20 Rick Besseler is wat opgevallen, namelijk dat wij niet rechtszaken door heel het land behandelen. Hij schrijft, is het in een Randstad nu echt zoveel erger dan in de rest van Nederland? 05:30 Dat is Rick wel goed opgevallen. Ik denk dat het antwoord een beetje tweeledig is. In de Randstad is wel echt daadwerkelijk meer heftige criminaliteit dan in de rest van het land... Maar het heeft ook een aantal logistieke redenen. Namelijk dat wij vooral samenwerken met rechtbankverslaggevers in dit deel van Nederland. Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Dordrecht. Onze wens is wel om de zaken X later ook wat meer uit te breiden naar de rest van het land. 05:51 Stijn Pensioen vraagt het volgende. 05:53 Ik kom regelmatig in de rechtbank en vaak kom ik ook collega's tegen van regionale dagbladen. En dan vraagt het me eigenlijk af, hoe maakt jullie eigenlijk het onderscheid tussen welke zaken jullie gaan volgen? En waar liggen die grenzen in? Welke zaken zou je wel willen bijwonen? Want de zaken doe je liever niet. 06:09 Is er nou een zaak waarvan je zegt, die zal ik echt nooit bezoeken? 06:14 Nee, het korte antwoord is nee. Want professioneel gezien moet je elke zaak kunnen en ook willen doen. Maar natuurlijk heeft elke verslagje zijn er van voorkeuren... welke zaak je liever doet of welke je liever niet doet. Want zoveel collega's die zich specialiseren in bijvoorbeeld femicide... of in drukzaken of in georganiseerde criminaliteit. En er zijn ook collega's die bijvoorbeeld naar zedenzaken... daar heel erg geïnteresseerd in zijn. Zedenzaken vind ik zelf altijd wat lastiger. Zeker als het ook kinderen betreft. Omdat je ook vaak wel hele nare dingen hoort. 06:46 Dus dan moet je als verslaggever ook een onderscheid maken in je berichtgeving. Ga ik erover vertellen, ga ik erover schrijven en in welke bewoording en hoe uitgebreid. Ze heeft eigenlijk ook een verslaggever, dus een voorkeur. 06:57 Je hebt bijvoorbeeld ook advocaten die zeggen... ik doe alle zaken behalve dierenmishandelingzaken. Waar liggen jouw grenzen? Ja, ik heb ook geen grens. 07:05 Ik vind gewoon dat ik als verslaggever overal heen moet gaan. Maar het is wel zo dat we met collega's een beetje overleggen... wie gaat naar welke zaak. Ik ben niet degene die mijn vinger opsteken als het inderdaad om zeden gaat... of ook met het mishandelen van een kind of een babytje. En tegelijkertijd, als ik zo'n zaak wel volg... vraag je je ook toch altijd wel af, wat drijft een verdachte? Zijn er signalen geweest waardoor dingen misschien voorkomen hadden kunnen worden? Dus dan zoek je toch weer naar een extra laag... naast alleen maar dat afgrijzelijke, dat afschuwelijke wat gebeurd is. 07:30 Ja, waar we vaak ook wat dieper op ingaan in de zaak X. Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Hoe kunnen we het ook voorkomen? 07:36 Je hoopt dan dat er in de rechtszaal ook iets wordt besproken waar je denkt... voor de toekomst heeft dit misschien wel weer een positief effect. Maar het is wel echt heel heftig wat mensen elkaar aan kunnen doen. En zeker binnen relaties met kinderen. Het is eigenlijk best wel onvoorstelbaar wat zich daar afspeelt in huizen in Nederland. 08:00 Als jullie en wij dus ook besluiten om van een rechtszaak een zaak X aflevering te maken, dan moeten er natuurlijk opnames gemaakt worden in de rechtbank. En daar heeft Paul Bergen-Henegouwe een vraag over. Hoe komen jullie eigenlijk aan de opnames die in de rechtbank worden gemaakt? 08:13 Nou, die nemen wij op met een zoomapparaatje. Dus dat is een klein apparaatje met een hele lange kabel. En die gaat dan vaak heel de rechtszaal door... om achter de rechter in een grote audiokast te prikken. Soms is het ook wel dichterbij, hoor. Maar soms ligt echt heel die kabel door de rechtszaal. En dan drukken we op opnemen. En dan zitten we dus heel de zaken bij... samen met de rechtbankverslaggever. En ondertussen noteren we... Wat wanneer gebeurt. En dan nemen we dat mee naar de redactie. En dan gaan we eens even spotten wat we eruit gebruiken. 08:46 Dan begint de grote montage. Dan begint de grote montage. 08:49 Ja, want dan heb ik misschien ook wel een vraag voor jullie als dat mag. Dat monteren, hoe lang zijn jullie er nou mee bezig? 08:55 Zo, ik zie je even over te draaien. Dat is een antwoord voor Sanne. Het verschilt echt heel erg. Want je hebt natuurlijk rechtszaken van twee uurtjes bij de politierechter. Je hebt rechtszaken van twee dagen. Het Vlaagse pleegmeisje waren er zelfs drie volgens mij. Dat is gewoon heel lang luisteren en spotten. En dat interview is dan waarschijnlijk ook langer. Dus dat is ook langer. Maar gemiddeld, alles bij elkaar, is het wel ongeveer een week. Want je hebt ook interview voorbereiden, opnemen, die spotten. We doen ook het afmixen zelf, het monteren inderdaad. 09:27 Eigenlijk alles van dus opnemen tot op alle audioplatforms publiceren. Dus gemiddeld een week, maar soms drie en soms twee dagen. Best veel werk voor een kwartiertje. Twintig minuten. 09:43 Een rechtszaak is voor alle betrokkenen vaak een heftig en persoonlijk moment. Stijn vraagt zich dan ook af... hoe reageren verdachten op jullie aanwezigheid in de rechtszaal... en soms ook dus op het opnamesmaken voor de podcast? 09:55 Ja, ik zie meestal niet zoveel reactie... omdat iemand toch vooral bezig is met het feit dat hij voor de rechter zit. Dat hij daar als verdachte zit. Maar vaak zeggen advocaten wel dat ze eigenlijk liever niet hebben... dat iemand zijn stem wordt opgenomen... En dan beslist de rechter of dat wel mag of niet mag. En eigenlijk is de conclusie echt heel vaak dat de stem mag worden opgenomen... maar wel vervormd, zodat diegene minder herkenbaar is. 10:17 Ik kan me ook wel voorstellen dat verdachten af en toe denken... daar heb je de pers weer, daar zit ik niet helemaal op te wachten. 10:23 Ja, dat klopt. Met het opnemen is het natuurlijk wel zo dat ze vooraf vaak al geïnformeerd zijn. Want ons zaak X-team zoekt van tevoren al contact met een advocaat. Dus een verdachte weet normaal gesproken wat hij of zij kan verwachten... Het betekent niet dat ze het leuk vinden. Dus je ziet ook wel eens een geërgerde blik, bijvoorbeeld bij zaak X-opnames. Maar dat gaat eigenlijk ook al in een eerder stadium, als wij al gewoon in de rechtszaal zitten. Als verdachten horen dat er een journalist zit, vinden ze dat niet prettig. Er zijn vaak opmerkingen over een voornaam die ze niet naar buiten willen hebben, of een adres, of... 10:56 Persoonlijke omstandigheden heel erg vaak. En wat er ook nog bij komt kijken is dat je als verslaggever achter een verdachte zit. En weer achter de verslaggever zitten vaak familie en vrienden van de verdachte. Dus vaak gaat er ook oogcontact heen en weer langs en over je hoofd heen. Dus je moet ook even wennen dat dat gebeurt. 11:14 Luisteraar Karin Klein heeft een aansluitende vraag voor jullie. 11:17 Voel je je als rechtbankverslaggever altijd veilig in de rechtbank? 11:21 Ja, dat is eigenlijk de veiligste plek die er is, zou je kunnen zeggen. Want er loopt heel veel politie rond. In de rechtbank door het parketpolitie noemen ze dat dan. Die lopen over de gang en die zitten ook in de rechtszaal zelf bij verdachten die dus vastzitten. Als een verdachte niet meer vastzit, dan zijn ze er vaak niet bij. Dus ja, daar kan niet veel gebeuren. Dat betekent niet dat er niks gebeurt. Zo heb je wel eens scheldkanden namens een vechtpartij op de gang. En ook wel in de rechtszaal zelf. Weleens mensen uit het publiek die een stoel wilden gooien richtingen verdachten. En ook weer, daar zit je dan als verslaggever achter. 11:54 Is dat niet beangstigend, maar je moet af en toe wel even goed opletten hoe de dynamiek in zo'n zaal is. Even duiken. Ja, daar komt het wel op neer. 12:01 Adrienne, voel je je ook wel eens niet veilig in de rechtszaal? 12:03 Eigenlijk precies hetzelfde antwoord als Michiel geeft. Eigenlijk niet. We zijn ook echt maar een toeschouwer in een zaak waarbij nabestaanden veel drukker zijn met de verdachte. De familie van de verdachte daarmee bezig is. Ik voel me echt niet zozeer onderdeel van wat er gebeurt in de rechtszaal. Maar tegelijkertijd heb ik ook wel incidenten meegemaakt. Een rechter die in zijn gezicht werd gespuugd. 12:24 iemand die opstaat en zegt... weet je wat, ik ga weg. En wil weglopen via de deur achter de rechter. En een van de heftigste incidenten was wel bij een moordzaak... waarbij de neef aanwezig was geweest... op het moment dat het slachtoffer werd doodgeschoten... en ook zelf verdachte was van schieten. Dus hij zat ook vast en hij komt binnen als getuige... en hij doet alsof hij gaat zitten. En vervolgens vliegt hij de verdachte aan, neemt hem echt in een weurgreep... En de pakketpolitie moest volle kracht gebruiken om de verdachte weer te bevrijden. 12:56 En er stond net een cameraman in de rechtszaal te filmen voor een ander medium. En de camera viel om en de rechters die stoven naar achter toe. En dan kijk je wel even om je heen, ben ik veilig? En tegelijkertijd wil je ook wel zien wat gebeurt er nou en hoe wordt het opgelost? Dus je zit ook altijd wel weer in de rol van journalist wat dat betreft. 13:13 Maak je ook niet elke dag mee, zo'n incident? 13:15 Nee, gelukkig niet. Ik moet zeggen dat het eigenlijk in de rechtszaal altijd heel goed loopt. Rechters geven ook duidelijk aan en nabestaanden. De emoties zullen hoog oplopen, maar wij moeten ons werk doen. En ga naar buiten door als je het niet meer trekt. 13:30 We hebben nog een vraag minder gekregen, ongeveer over dit thema. Johnny Jansen vraagt, hebben jullie ooit dreigementen gehad van een verdachte of van veroordeelde personen? 13:39 Nee, dreigementen eigenlijk niet. Natuurlijk krijg je wel eens telefoontjes of mailtjes. Ik heb ook wel eens een Facebook Messenger gesprek gehad of zo'n voice bericht. En daar zeggen ze wel eens van oké, ik kom je opzoeken of haal dit weg, want dan. Maar ik heb dat nooit echt als heel bedreigend ervaren. 13:54 Zie ik wel zo'n dreigement. 13:56 Ja, goed. Je moet dit werk ook tegen een stootje kunnen. Het is niet op jou als persoon gericht. Het gaat erom wat je als werk doet. Je moet ook een beetje een dikke huid hebben om in het werk te doen. Want je gaat ook gewoon met criminelen, met politie, met OM. Dus je moet daar ook tegen kunnen. 14:11 En jij Adrienne? Ja, ik helemaal niet. Ik kan echt helemaal niks herinneren wat mij op die meneer is overkomen. 14:17 Gelukkig. 14:18 Ja, zeker. En ik denk dat het ook wel helpt dat je ziet dat advocaten ook wel heel vaak hun rol pakken richting nabestaanden of richting de verdachte om duidelijk te maken. De journalist heeft ook een rol hier in de rechtszaal. 14:32 Als je in de rechtbank zit, hoor je ook nog eens de meest schuurlijke details voorbij komen. En Anouk Walraven vraagt zich dan af, hoe blijf je objectief als je die meest onvoorstelbare dingen hoort, Adrienne? 14:44 Je blijft... 14:45 Ik weet ook niet of ik objectief blijf. 14:47 Jij zat natuurlijk bij het vertalingse pleegmeisje in de rechtse hand. 14:50 Je probeert in je verhaal, in de podcast, zo eerlijk mogelijk te vertellen wat er is besproken. Welk bewijs er is, wat er is verteld, wat voor emoties er opkwamen toen bijvoorbeeld een nabestaande sprak. En dat probeer je zo eerlijk en zo goed mogelijk weer te geven. Maar of je dan objectief bent, dat weet ik niet. Ik denk... Ja, ik ben gelukkig geen rechter. Ik hoef aan het einde van het verhaal, aan het einde van de podcast geen oordeel te vellen. Maar dat wil niet zeggen dat je ergens in je hoofd, en daar ben ik me heel bewust van, wel bedenkt of iemand wel of niet het heeft gedaan. En dan probeer je op te letten dat je dat niet te veel laat doorklinken en dat je eigenlijk de feiten presenteert met het verhaal eromheen, zodat dan de luisteraar zelf tot een conclusie kan komen. 15:29 En je voelt er wel natuurlijk heel veel bij je. 15:31 Ja, dat is ook heel verschillend. Het kan op de meest onverwachte momenten je het opeens aangrijpt en op andere momenten juist niet, omdat je zo druk bent om inderdaad alle informatie te vergaren, alles goed te horen, alles te zien wat er gebeurt, waardoor je toch een soort afstand houdt tot wat er besproken wordt. 15:47 En is het je wel eens teveel geworden, wat je hoorde? 15:49 Nee, maar ik denk wel eens dat ik merkte dat mijn ogen nat werden. En wat ik zeg, dat is op de meest onverwachte momenten... je denkt dan misschien een zaak waar je al veel over hebt geschreven... waar je contact hebt gehad met de nabestaanden... maar het is iets wat dan blijkbaar je opeens raakt... omdat het toch een soort herkenning oproept. We hadden een afschuwelijk ongeval op de Maasboulevard... 16:10 En eigenlijk twee oudere mensen die elkaar net hadden gevonden en verliefd waren geworden, waren overleden. Als ook een Zaken X aflevering. Ja, en dan raakt het je best wel omdat Jan toch een soort je eigen ouders voor je ziet die dezelfde leeftijdscategorie vallen. En dat je denkt, ach, die familie die dan vertelt over hoe het hen raakt, dat raakt jou dan eigenlijk ook. Omdat jij die lege stoel bij het kerstdiner, dat je zo blij bent dat jouw ouders nog wel op die stoel zitten. 16:38 De emoties lopen wel vaak dus hoog op in de rechtszaal. Slachtoffers, nabestaanden, maar ook verdachten zelf raken soms geëmotioneerd. En dat doet toch wat met je. Lotte Belsma heeft daar een vraag over. 16:50 Een trouwe luisteraar hier. Beïnvloedt de sfeer van de rechtbank jullie zelf ook wel eens? Dat als je thuis komt, dat je dan alsnog met de zaak in je hoofd rondloopt? 16:59 Ja, we hadden het hier net al even kort over met Adrienne. Michiel, hoe is dat voor jou? 17:03 denk dat je als verslaggever twee rollen kunt aannemen. Althans, ik probeer dat zelf. Ik zit daar in de zaal als verslaggever en dan probeer ik mijn gevoel of mijn emotie zoveel mogelijk af te schermen. Dat moet je wel een beetje toelaten, want je moet natuurlijk wel voelen wat de sfeer is in de zaal en ook wat er gezegd wordt. Maar ik probeer er wel heel rationeel in te zitten en ook zo op die manier mijn verhaal te maken. Dat betekent natuurlijk niet dat het je niks doet, want als je dan naar huis, fiets, loopt of de trein of wat dan ook waar je ook bent, Dan kan dat nog wel eens terugkomen. 17:34 Ik heb dat zelf bijvoorbeeld gehad bij de aanslag op de Tarwekamp in Den Haag. In december 2024. Die zaak die moet nog inhoudelijk behandeld worden. Maar toen dat gebeurd was, heb ik eigenlijk drie weken lang non-stop aan die zaak gewerkt. En voelde ik eigenlijk niet zoveel. En toen was het kerst. Toen ik vrij was het. Toen ineens viel het als een deken over me heen. Dus het kan hier echt overvallen. 17:55 Ben je ook verhard, denk je, door alles wat je hebt gehoord? 17:59 Ik hoop van niet. En ik denk ook van niet. Nee, ik denk vanwege die verschillende rollen. Ik probeer die emotie ook wel toe te laten. En ook wel eens over mijn werk gewoon te praten. Wat ik heb meegemaakt en wat ik heb gezien, dat helpt. 18:11 Met wie praat je dan? 18:12 Vriendin, vrienden, collega's, familie. Er zijn genoeg mensen die je kunt bellen of zien. 18:18 Adrienne, hoe is dat voor jou? Ik weet wel dat ik naar de zaak van het Vlaardingse pleegmeisje, waar echt de meest afschuwelijke details werden besproken, ik heel druk was geweest de hele dag om alles in een liveblog te zeggen en te zorgen dat we een goed verhaal zouden afleveren. Dat ik echt heel veel appjes kreeg van mensen, omdat het natuurlijk zo'n zaak is die door heel veel mensen werd gevolgd. En dan is het toch wel heel fijn dat mensen ook even vragen... gaat het met jou? En ik moet dan eerlijk zeggen dat ik zo druk ben geweest... heel die dag en zoveel adrenaline heb gevoeld... dat het echt heel goed gaat met mij. En ik ook echt wel echt besef van... het is heftig om te horen, maar voor wie het pas echt heftig is... is het meisje wat dit is overkomen... en haar geliefde die dit nu ook allemaal aan moet horen. 18:54 En ja, dat besef je altijd wel. En daar leef ik wel echt heel erg mee mee. En dan voel ik ook wel echt een grote verantwoordelijkheid... om mijn werk zo goed mogelijk te doen voor ook hen. 19:03 En als je dan s'avonds thuis komt, wat doe je dan om te ontladen of te ontspannen of van je af te zetten? Ja, ik kijk heel graag kookprogramma's. 19:12 Ja, dat zijn programma's waar eigenlijk niks gebeurt. Weinig emotie of blije emotie. En dat is voor mij echt de ultieme manier om even de knop om te zetten. Bijvoorbeeld bij het Vlaaringspleegmeisje weet je dat heel de avond er nog allerlei talkshows zijn waar het ook over gaat. Maar dan denk ik wel, het is nu echt genoeg geweest vandaag. Om te voorkomen dat de emmer overloopt, ga ik iets doen wat echt totaal er helemaal niks mee te maken heeft. 19:33 Welke talkshow zet je dan op? 19:34 Ja, Masterchef of My Kitchen Rules. 19:37 Nice. 19:41 Als je het niet eens bent met een uitspraak, is dat te merken in je verslag daarover? Met andere woorden, schrijf je je verslag anders als jij het niet eens bent met de uitspraak? Dankjewel voor je antwoord. 19:51 Dat is een beetje een gewetensvraag voor een verslaggever, maar hebben jullie jezelf daar wel eens op betrapt? 19:57 Nee, nee, nee. Want een uitspraak is ook vaak veel feitelijker dan de inhoudelijke behandeling van een rechtszaak. Waarin ook een slachtofferverklaring vaak voorbij komt of een nabestaande iets vertelt. En de uitspraak is natuurlijk vaak veel feitelijker dan herhaal je wat de aanklacht is en ook wat de rechter geoordeeld heeft. En dat probeer je dan ook nog van context te voorzien, maar dan is de emotie er al wel wat meer uit. 20:20 Bijvoorbeeld bij het Vlaardingse pleegmeisje had het OM tbs geëist tegen de pleegouders. En dat werd niet opgelegd. En ik voel dan vooral de verantwoordelijkheid om uit te leggen waarom niet. 20:32 Dat ik de lezer meeneem in de uitspraak van de rechter. Want dat is het eerste wat je denkt. 20:36 Ja, iedereen denkt van hoezo, ze zijn toch hartstikke gek in hun hoofd, dus ze moeten toch behandeld worden. En dan probeer je uit te leggen waarom het geen tbs is geworden, maar een andere vorm waar wel een behandeling bij hoort. En ik voel dan vooral dat ik denk, ik wil het uitleggen. En ik ben dan heel blij als een rechter het goed heeft uitgelegd. Zodat je dat dan kan overnemen. 20:54 Want ik kan me voorstellen dat mensen emoties of hoede voelen als ze het lezen. En dat is ook helemaal terecht en dat mag ook. Maar het is wel belangrijk dat ze dan wel helemaal begrijpen waarom de rechter tot die uitspraak is gekomen. 21:03 Karin vraagt ook, wat is het vreemdst wat je hebt meegemaakt in de rechtbank, Michiel? 21:08 Dan moet ik aan twee dingen denken. Eén voorbeeld was vorige week nog. Dat was een zaak van een jongen uit Den Haag die verdacht wordt van het spuiten van graffiti op een ministerie en ook op een moskee. Daar zou hij dingen als hakenkruizen en Adolf Hitler zo gespoten hebben. En dat zou hij gedaan hebben onder de graffiti naam of artiestenaam Skeezy. Die zou bij hem horen. Hij ontkende dat, maar die zou bij hem horen. Toen zei de politierechter op een gegeven moment, nou gaat u eens staan. Nou, hij gaat staan. Kunt u uw broek even naar beneden doen? Ja, u wist eigenlijk niet wat ik hoorde. 21:39 Nou goed, daar staat hij. Hij zegt, nou ja, ik doe alles om vrij te komen. 21:43 Hij stond in zijn onderbroek. 21:44 Ja, hij was al vrij trouwens, maar hij zei, ik doe alles om vrij te komen. Dus hij trekt eerst zijn lange spijkbroek naar beneden. Dat was heel erg warm, dat was 30 graden buiten. Spijkbroek naar beneden. Daaronder had hij een korte trainingsbroek, wat mij al verbaasde. En daarboven zag je dus ook weer zijn rode boksershort uitkomen. Dus dan stond hij daar in zijn onderbroek. Hij keek op zijn rug, dus hij kon zijn tatoeage op zijn been niet zien. Maar blijkbaar stond er dus schizie zijn artiestennaam. 22:06 Oei, en hoe reageerde de rechter toen? 22:09 Ja, die zei zoiets van, nou ja, het is toch wel duidelijk zo. Waarom heeft u die tatoeage? Toen zei hij, ja, maar dat is kiesie, bewonder ik. Maar ik ben het zelf niet. 22:17 Oké, en wat was je tweede... 22:19 Ik kan me nog herinneren dat ik een keer een ontvoeringszaak deed. Er was iemand ontvoerd in een drugsconflict. Er was een zaak met een stuk of acht verdachten. En dan zaten er zeven in de rechtszaal, want nummer acht was niet aangevoerd, heet dat. Dus die was blijkbaar niet in een busje naar de gevangenis gebracht. De zaak begon, er waren uren verder. En ineens kwam er een bode en die zei, ja, maar die verdachte zit beneden nog in zijn celletje, die zit al uren te wachten. 22:43 Wie zat er dan in de rechtszaal? 22:44 Zijn stoel was leeg. Ze zeiden dat hij niet gekomen was... en hij zat gewoon beneden in de cel te wachten. 22:48 Lekker dan, moest alles opnieuw? 22:50 Nee, want zijn advocaat had het al overgenomen. Nou, oké, dus hij wordt naar boven gebracht. Hij gaat daar zitten. Hij moet heel hard lachen, want zo'n figuur was dat. 22:59 Maar hij sprak geen Nederlands. Dus moest er een tolk komen. Maar die tolk was inmiddels weg. Want de verdachte was er niet. Dus werd er een tolk gebeld. En die werd uit het niets van de gang geplukt. Dus die kwam de zaal binnen. Die gaat daar zitten. En die begint te vertalen. In een verkeerde taal. Want de tolk was niet in de goede taal. 23:19 Hoeveel kan er misgaan in de één zitten? 23:21 Dus toen is zijn zaak afgesplitst. En later weer doorgegaan. 23:24 Met tolken, met verdachten. 23:25 Met goede tolk, met verdachten. Toen was alles in orde. Vrijgesproken. Oké, fijn. 23:30 Emma, dan hebben we nog wat vragen die wij als makers razendsnel kunnen beantwoorden, denk ik. De eerste is van Chris Bassi. 23:37 Ik ben wel vooral heel erg benieuwd hoe een werkdag voor jullie eruit ziet. Hoe je die inricht en wat jullie dan... Zelf doen qua opnames en gesprekken en editen bijvoorbeeld. 23:47 Dat verschilt denk ik een beetje voor ons allebei. Ik ben voornamelijk gewoon verslaggever voor de krant. Dus mijn meeste werkdagen ben ik gewoon met het schrijven van artikelen bezig. Maar als ik voor de zaak X bezig ben... dan heb ik interviews met rechtbankverslaggevers. Bijvoorbeeld met Adrienne en Michiel. Maar wat er natuurlijk ook moet gebeuren... is dat de aflevering aan elkaar gepraat moet worden. Met voice-overs, zoals we dat noemen. Dus af en toe ben ik in de opnamestudio een uurtje aan het voice-overen. Met jou of met Roos, onze collega. 24:13 Voor mij is dat iets anders. Ja, want ik werk echt op de podcastredactie. Dus ik maak de hele week podcast. En dat is dan... Ja, dat ziet ze elke dag anders uit. Maar... Zocht eens een interview. Tussen doormonteren. Smiddags voice-overs. En eind van de middag interview voorbereiden. En naar jou sturen. Bij wijze van... 24:32 Alles gaat door elkaar altijd. 24:34 Ja, maar er is ook nog eindredactie. Dat vergeet ik te vertellen. Ja, dat doe je ook nog. Dat doe ik ook nog. We checken natuurlijk ook nog eventjes goed met z'n allen... een paar keer of de aflevering good to go is. De volgende vraag vraag ik aan jou, Sanne. Dat is een kort maar krachtige vraag van Ruud van Wil. Wendt leedt. 24:50 Ja, daar hadden we het met jullie net ook even over natuurlijk. Maar ik hoor alles nog een keer van achter mijn laptop. Maar ik kan gelukkig ook zeggen dat het niet went. Ik hou best vaak tijdens het luisteren van de rechtbank opnames. En gelukkig maar denk ik, want dan voel je er nog wat bij. Dan ben je niet verhard. 25:13 Robin vraagt, waarom gebruiken jullie gefingeerde namen? Dat doen andere media toch ook niet, Emma? 25:18 Wij vroegen in principe gewoon richtlijnen die voor de media gelden. Je zult zien dat je als je een rechtbankverslag van onze collega's leest... dat je een verdachte bijvoorbeeld Adrienne de K. of Emma T. genoemd ziet worden... Daar worden natuurlijk wel eens uitzonderingen in gemaakt. Als er een zaak is die zich afspeelt in een dorpje waar vijftig mensen wonen... en iemand heeft de vrij unieke namen Jan-Bert van de G... dan weet je natuurlijk vrij snel over wie het gaat als je daar woont. Dus dan maken mijn collega's wel eens de afleging om iemand niet bij die naam te noemen... maar dat op een andere manier aan te vliegen. 25:49 Bijvoorbeeld de Schiedammer of de Man... Maar dat praat natuurlijk niet zo lekker in een podcast. Dus waar wij wel eens voor kiezen is om een naam te figeren. Dat geven we dan ook altijd aan dat we een andere naam hebben gebruikt voor diegene. Omdat dat iets lekkerder klinkt in een podcast dan heel de tijd de man of de meneer of de jongen of het meisje. Dat is eigenlijk een beetje de afweging die wij maken. 26:17 Dan sluiten we af met een vraag voor ons allemaal van Naomi Tambar. Welk verhaal is jullie bijgebleven? 26:24 Ik denk dat een van mijn eerste zaken waar ik ook een podcast maakte, dat is dan sowieso natuurlijk heel spannend, omdat je dat helemaal niet gewend bent, was de borstenknijper. Dat was een man die op de fiets zomaar midden op de dag bij vrouwen in de buurt kwam en hen in de borsten kneep. En het effect wat dat had op de slachtoffers. Er waren meerdere slachtoffers naar de rechtbank gekomen. Dat was zo enorm groot, van zo'n kort moment. Ja, dat is me wel bijgebleven. Het was ook nog een keertje in de buurt waar ik zelf woon. En dat besef dat je kan overkomen en dat het dan zo'n gevolgen kan hebben. 26:58 En dat hij er eigenlijk helemaal niet over nadacht en er op de een of andere manier plezier aan beleefde. Dat was wel een van de zaken die hem is bijgebleven. Maar eigenlijk zijn er veel zaken die je met je meedraagt. Niet bewust, maar wel onbewust. 27:11 De zaak wij elkaar moeten denken is een oplichtingszaak in Den Haag... waar een Haagse Scheveningse vrouw, Tiffany genaamd... is veroordeeld voor het oplichten van een Friese multimiljonair. Ze is nu ook voor veroordeeld alsof ze een relatie met hem had. Maar dat ze ook werd bedreigd door een ex-vriend van haar. Dus van die rijke man had ze geld nodig voor beveiliging... maar ook voor het opzetten van een bedrijf. Op die manier heeft ze zo'n 6 miljoen buitgemaakt... Daar is ze dus ook voor veroordeeld. 27:42 Daar zit ze nu voor vast. Alleen ze is in hoger beroep gegaan. Ik ben heel erg nieuwsgierig hoe dat weer verder gaat. 27:48 Dat ga je volgen, neem ik aan. 27:49 Ja, absoluut. 27:50 Sanne, heb jij ook antwoord op deze vraag? 27:52 Ja, drie. Maar dat is een beetje lastig. Het zijn altijd zaken waar... Want ik denk, oe, dat zijn van die alledaagse dingen waar het kan fout gaan. Bij iedereen eigenlijk. En dan is eigenlijk heel je leven verwoest. En die natuurlijk van de slachtoffers en nabestaanden. Dat zag je bij de vluchtstrook. Waar iemand in de auto wachtte. In plaats van achter de vangrails. En een vrachtwagenchauffeur lette niet op. En zij is overleden. En vanochtend nog keek ik, toen ik mensen met pech langs de weg zag staan. Oe, staan ze wel achter de vluchtstrook. 28:23 Caroline zag Ezra en Betty niet oversteken. Die kwam. Het zijn allemaal verkeersongevallen die je noemt. 28:42 Dat klopt, toevallig. Maar ja, vooral dat je denkt... oeh, dit kan echt iedereen overkomen. Dus dan kan je echt wel een les uittrekken. 28:54 Voor mij is het een zaak die we laatst opnieuw behandeld hebben... vanwege het hoger beroep die we met Iris van der Boom... van de Amersfoortse Koran hebben besproken... over de peuter uit Barneveld die uit zijn bedje werd ontvoerd... Iets minder iets wat je elke dag overkomt. Eigenlijk sterker nog iets wat je in principe als het goed is nooit overkomt. Maar wat deze mensen wel eens overkomen. Hun kindje is uit zijn bedje gestolen midden in de nacht. Dat is wel echt een zaak die ik niet meer vergeet. 29:18 Ja, dat was Rico natuurlijk. 29:20 Peuter Rico, ja. 29:21 Peuter Rico. Al deze afleveringen heetten bij de zaak. Ik zullen wel even in de show notes zetten als je die wil luisteren. 29:28 Tot zover onze Q&A. Hopelijk vonden jullie het leuk om te luisteren. Hebben jullie een beetje een inkijkje kunnen geven in het maken van onze podcast. Michiel, Adrienne, bedankt voor het aanschuiven. Hopelijk gaan jullie dat nog heel erg vaak opnieuw doen in de toekomst. Jullie bedankt voor het luisteren. Misschien wel al de jaren. 29:43 Ja, wij hebben nu een paar weekjes zomerstop. En daarna zijn we bij je terug met seizoen zeven van de zaak X. Wil je dat nieuwe seizoen nou niet missen? Abonneer je dan. Ga je nog op vakantie, Sanne? Ja, maar als we alweer terug zijn. Dus ik ga even vooruit werken. Oké, werk maar door. 30:15 Sinds corona zijn tienduizenden Nederlanders wakker geworden, zoals ze het zelf noemen. Klopt iets niet, dat voel je gewoon. Zo ook Koen en Babette. 30:23 Dat kaarthuis zal een keer instorten als de waarheid naar boven komt. 30:26 Ze noemen je dus een complot hermist. Volgen ze een jaar lang. 30:30 Wie heeft dat verzonnen? 30:31 Maar hoe blijf je in gesprek als je zo anders naar de wereld kijkt? 30:35 Ja, maar dat kan toch niet? Dat bestaat niet. Dat kan. 30:39 Dat onderzoeken wij in Het klopt niet, een podcast van het HD. Gemaakt door Cyril Rosman en mij, René van Heteren. 30:46 Ja, maar waarom zou het niet kunnen?