Άκου την επιστήμη

Ο δρ. Μάνος Κιτσώνας, διευθυντής του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου, μιλά για το σύμπαν, τους εξωγήινους, την επιστημονική σκέψη και την παραπληροφόρηση.

Ο καθηγητής Διοικητικού Δικαίου του ΕΚΠΑ μιλά για το κράτος και την εξουσία, τις δικαστικές μάχες που σημάδεψαν την πορεία του, την υπόθεση των τηλεοπτικών αδειών, τη Δικαιοσύνη και όσα αλλάζουν στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

Η αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Μπέττυ Τσακαρέστου, μιλά για την τεχνητή νοημοσύνη, την ενσυναίσθηση και τη δημιουργικότητα, αλλά και για το μεγάλο στοίχημα της εκπαίδευσης: να μάθουμε ξανά να συνεργαζόμαστε και να θέτουμε τα σωστά ερωτήματα.

Η αστροφυσικός και υπεύθυνη Επικοινωνίας της Επιστήμης στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, μιλά για τα αστέρια που είναι στην πραγματικότητα εικόνες του παρελθόντος, για την «αστρόσκονη» από την οποία είμαστε φτιαγμένοι, την πιθανότητα εξωγήινης ζωής αλλά και για όσα μπορεί να μας διδάξει το Σύμπαν για τη ζωή στη Γη.

Ο καθηγητής Γνωστικής Ψυχολογίας και Κυβερνοψυχολογίας, Πέτρος Ρούσσος, μιλά για την ψηφιακή μοναξιά, τους αλγόριθμους, την τεχνητή νοημοσύνη και το μέλλον της ανθρώπινης σκέψης.

Από τον Πλάτωνα και την αρχαία Ελλάδα έως το σύγχρονο brain drain, ο καθηγητής Ιστορίας των Πολιτικών Ιδεών στο Queen Mary University of London, Γιώργος Βαρουξάκης, αποδομεί μύθους και στερεότυπα γύρω από τη «Δύση» και την ελληνική ταυτότητα.

Μπορούν αυτή την εποχή τα συναισθήματα να μας θεραπεύσουν; Και τι ρόλο παίζει το στρες στην υγεία της καρδιάς; Ο καρδιολόγος Γιώργος Χαριτάκης εξηγεί.

Ποια είναι τα άγνωστα γεγονότα του Αγώνα; Και ποιες πτυχές του παραμένουν στο περιθώριο της επίσημης ιστορίας; Ο ιστορικός και συγγραφέας, Νίκος Γιαννόπουλος, εξηγεί.

Πώς οι πλατφόρμες, οι αλγόριθμοι και η οικονομία της προσοχής επηρεάζουν τη συζήτηση στο διαδίκτυο; Ο συγγραφέας του μπεστ-σέλερ «Social Media - Η ελευθερία να μιλάς χωρίς να ακούγεσαι» εξηγεί.

Ποια είναι η αλήθεια για τα αυτοάνοσα νοσήματα; Πόσο ρόλο παίζουν το στρες και οι γενετικοί παράγοντες; Και τι ισχύει τελικά για τα εμβόλια; Ο διακεκριμένος ακαδημαϊκός Χαράλαμπος Μ. Μουτσόπουλος απαντά.

Γιατί αυτή η περίοδος είναι τόσο «ψυχοσωματικά φορτισμένη»; Ποια είναι η διαφορά μεταξύ θλίψης και κατάθλιψης; Και πώς μπορεί μια κρίση να αποτελέσει αφετηρία για αλλαγή;

Είναι σωστό να σκοτώνουμε τις αράχνες που έχουμε σπίτι μας; Γιατί έχουμε κουνούπια όλο τον χρόνο; Και πώς «συνομιλούν» τα έντομα με τα φυτά; Η καθηγήτρια Εντομολογίας και Ακαρεολογίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Μαρία Παππά, εξηγεί.

Υπάρχει, τελικά, δικαίωμα σε έναν αξιοπρεπή θάνατο; Μπορούμε να δημιουργήσουμε «ψηφιακούς κλώνους» ανθρώπων που δεν βρίσκονται πια στη ζωή; Και πόσο έτοιμη είναι η κοινωνία να διαχειριστεί τις τεράστιες τεχνολογικές και ηθικές προκλήσεις που ανοίγονται μπροστά μας; Ο καθηγητής Εφαρμοσμένης Ηθικής και Βιοηθικής στο ΕΚΠΑ, Ευάγγελος Πρωτοπαπαδάκης, δίνει τις απαντήσεις.

Τι αποκαλύπτει για εμάς η σημερινή Αθήνα; Από τα ινσταγκραμικά διαμερίσματα μέχρι την ομογενοποιημένη αισθητική που φέρνει ο παγκόσμιος τουρισμός, οι πόλεις μεταμορφώνονται ασταμάτητα. Ο επίκουρος καθηγητής του ΕΜΠ Εμμανουήλ Σταυρακάκης περιγράφει τον τρόπο που ζούμε σήμερα.

Τι είναι, τελικά, η νανοϊατρική; Πόσο κοντά βρίσκεται στη θεραπεία ασθενειών που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ανίατες; Υπάρχουν ηθικοί φραγμοί σε έναν τομέα που αγγίζει το απειροελάχιστο της ύλης; Και πώς είναι να υπηρετείς την επιστήμη σε μια εποχή που η ίδια η γνώση αμφισβητείται; Η καθηγήτρια Βιολογίας και Νανοϊατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Μαρία Γαζούλη, εξηγεί.

Πώς μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου; Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν καθοριστικά τη μακροζωία; Και πόσο σημαντικό ρόλο παίζει η διατροφή στην πρόληψη των χρόνιων ασθενειών; Η παθολόγος και καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, απαντά.

Η Gen Z ρίχνει κυβερνήσεις με ένα hashtag, την ίδια στιγμή που οι αλγόριθμοι περιορίζουν τον δημόσιο διάλογο σε likes και φίλτρα. Τα social media έδωσαν φωνή σε εκατομμύρια πολίτες, αλλά μήπως τελικά μας έκαναν πιο αδιάφορους και λιγότερο δημοκρατικούς; Η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, Μαρίνα Ρήγου, απαντά.

Πώς γεννιέται η αγάπη για τα μαθηματικά; Τι μαθαίνει κανείς δίπλα σε μια ιδιοφυΐα; Και ποιες ήταν οι άγνωστες πλευρές του Τζον Νας; Ο μαθηματικός και συγγραφέας Μιχαήλ Ρασσιάς απαντά.

Τι διδαχτήκαμε –και τι ξεχάσαμε– από την κρίση του 2008; Είναι εφικτή η 4ήμερη εργασία ή ένα βασικό εισόδημα στην Ελλάδα; Πώς αλλάζουν το ασφαλιστικό και την αγορά εργασίας η μετανάστευση, η γήρανση του πληθυσμού και η τεχνητή νοημοσύνη; Ο ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Πλάτων Τήνιος, απαντά.

Μπορούμε τελικά να επηρεάσουμε τη διάρκεια και την ποιότητα της ζωής μας; Τι είναι η γήρανση; Μια αναπόφευκτη φθορά του σώματος ή μια βιολογική διαδικασία που μπορούμε πλέον να κατανοήσουμε και να επιβραδύνουμε; Ο διευθυντής του Ινστιτούτου Χημικής Βιολογίας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Στάθης Γκόνος, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Πώς επηρεάζουν τα social media την αυτοεικόνα των νέων σήμερα; Ποιον ρόλο παίζει η ανάγκη για αποδοχή και η εργασιακή αβεβαιότητα στη διαμόρφωση της ψυχικής τους ανθεκτικότητας; Ο ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής Βασίλης Κιοσσές μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Πώς ο εγκέφαλός μας καθορίζει την ευτυχία, την προσωπικότητα και την υγεία μας; Και γιατί πολλοί άνθρωποι σήμερα νιώθουν συνεχώς κουρασμένοι; Η νευροψυχολόγος Ελισσάβετ Κάλμπαρη μιλάει στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Πώς διαμορφώνεται η λογική «εμείς και οι άλλοι»; Πού οφείλεται η ανάγκη του ανθρώπου να ανήκει; Γιατί ακόμη κυριαρχούν οι εθνοτικές διακρίσεις; Και πόσο ελεύθερο είναι τελικά το άτομο όταν ψηφίζει; Η καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, Βίκυ Φούκα, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Μπορούμε να νικήσουμε τον χρόνο και τη φθορά; Είναι εφικτό να «χακάρουμε» το βιολογικό μας ρολόι ώστε να ζήσουμε περισσότερο χωρίς να γεράσουμε νωρίτερα; Ο Καθηγητής Βιολογίας και Γενετικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Αριστείδης Ηλιόπουλος, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Πώς μπορεί ένα έργο δύο χιλιάδων ετών να μιλά τη γλώσσα του σήμερα; Ο Θεόδωρος Παπαγγελής, διακεκριμένος φιλόλογος και ακαδημαϊκός, που δημοσίευσε πρόσφατα μια νέα μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» του Οβιδίου, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Τι συμβαίνει με το σώμα ενός αστροναύτη; Πως κοιμάται; Με τι τρέφεται; Έχει ορμές; Και πόσο διαφέρει η ιατρική φροντίδα στο διάστημα απ’ αυτή στη Γη; Ο επικεφαλής ιατρός αποστολών στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Αστροναυτών, Αδριανός Γολέμης, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Τι στρέφει έναν άνθρωπο στα ναρκωτικά; Που θα πρέπει να αναζητήσει κανείς τη λύση του αινίγματος της τοξικομανίας; Και Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην ψυχική μας υγεία από τη χρήση των social media; Η ομότιμη καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο ΕΚΠΑ, Μένη Μαλλιώρη, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Είναι η Ελλάδα σήμερα ένα κράτος δικαίου; Γιατί οι θεσμοί κατακρημνίζονται στη συνείδηση των πολιτών; Ποιοι είναι οι λόγοι που υπάρχει έλλειμμα εμπιστοσύνης προς τη Δικαιοσύνη; Και γιατί η αλήθεια μοιάζει να έχει γίνει δευτερεύον ζήτημα; Ο καθηγητής του αστικού δικαίου στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Αντώνης Καραμπατζός, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Η εποχή μας και τα «φαντάσματα» του Μεσοπολέμου. Ο ιστορικός και υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Τάσος Σακελλαρόπουλος μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Η παιδεία, οι διανοούμενοι και όσα μας καταδυναστεύουν ως χώρα. Ο νέος Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών και ομότιμος καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ., Μιχάλης Τιβέριος, μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Οι αλγόριθμοι, οι περιορισμοί στους νέους και ο διαδικτυακός μας εαυτός. Ο κοινωνιολόγος του Διαδικτύου και πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής, Χαράλαμπος Τσέκερης, εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Οι εξαρτήσεις, οι ψυχοδραστικές ουσίες και η απειλή μιας νέας πανδημίας. Ο καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στο ΕΚΠΑ, Άγγελος Χατζάκης, εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Ποια είναι η αθέατη πλευρά των σκέψεων και τι επιρροή έχει ο νους στη ζωή μας; Ποια η σχέση του ανθρώπινου νου με το υπόλοιπο σύμπαν; Είναι η ηδονή απόρροια διεργασιών του ανθρώπινου εγκεφάλου; Ο ομότιμος καθηγητής της Ιατρικής Σχολή τους Πανεπιστημίου Πατρών, Ηλίας Κούβελας εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Γιατί αφού μάθαμε να ζούμε με τους σεισμούς, δεν έχουμε μάθει να ζούμε με τις φωτιές και τα ακραία φαινόμενα; Τελικά, καταστρέφουν ή όχι τα δάση οι αναδασώσεις; Ο γενικός διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος της Γενικής Γραμματείας Δασών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Ευάγγελος Γκουντούφας εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Ζούμε σε μια εποχή που κυνηγάμε την τελειότητα; Είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε μέσα στην απιστία; Και τι ρόλο παίζει στη ζωή μας ένα τραυματικό γεγονός; Η ομότιμη Καθηγήτρια Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και συγγραφέας, Φωτεινή Τσαλίκογλου, εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Είναι η ελληνική γλώσσα η αρχαιότερη της Ευρώπης; Υπάρχουν χυδαίες λέξεις ή χυδαίες σκέψεις; Και γιατί το σχολείο αναπαράγει τον κακό μας εαυτό; Ο καταξιωμένος γλωσσολόγος και ακαδημαϊκός, Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Πόσο επηρεάζονται από τον τρόπο ζωής μας τα αυτοάνοσα και πώς αντιμετωπίζονται; Ποιες είναι οι αιτίες που ολοένα και λιγότεροι λαμβάνουν προφυλάξεις; Ποια βακτήρια απειλούν τη σεξουαλική μας ζωή και πώς η διατροφή επηρεάζει το δέρμα; Η βραβευμένη καθηγήτρια Επιστημολογίας, Ιστορίας και Ηθικής της Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, Μαριάννα Καραμάνου, εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Γιατί ο αρχαιολογικός χώρος της Ίκλαινας περιγράφει την καθημερινή ζωή των ανθρώπων στον μυκηναϊκό πολιτισμό; Και γιατί σε αυτό το μαγευτικό οροπέδιο βρίσκονται οι απαντήσεις για τη δημιουργία του πρώτου ομοσπονδιακού κράτους του δυτικού κόσμου; Ο διακεκριμένος αρχαιολόγος Μιχάλης Κοσμόπουλος, εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Πόσο κοντά είμαστε στην κατάκτηση του Διαστήματος; Η Γη πότε θα πάψει να υπάρχει; Μπορεί ο Τιτάνας να είναι ένας δυνάμει βιώσιμος κόσμος στο ηλιακό μας σύστημα; Ο αστροφυσικός Στράτος Θεοδοσίου εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Ζούμε στην εποχή της επιστημονικής φαντασίας; Απειλεί η τεχνητή νοημοσύνη την απασχόληση στο άμεσο μέλλον; Και τι σημαίνει σήμερα να είμαστε άνθρωποι σε μια περίοδο που οι μηχανές κάνουν τόσα πολλά; Η καθηγήτρια στο Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Λίλιαν Μήτρου εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Τι σηματοδοτεί ότι ο άνθρωπος πορεύεται σήμερα χωρίς μόνιμους, σταθερούς, διαρκείς κι ανθεκτικούς δεσμούς; Γιατί ερωτευόμαστε; Πώς επιλέγουμε τους συντρόφους μας; Ο ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, Στέλιος Στυλιανίδης, εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Θα είναι οι καύσωνες και οι πλημμύρες η νέα κανονικότητα; Γιατί κινδυνεύουμε να χάσουμε πολλές από τις παραλίες μας; Ο καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Κωνσταντίνος Καρτάλης εξηγεί στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Τι είναι η φαντασία; Τι μας επιφυλάσσει η δραματικά μεταβατική περίοδος του «ανθρωπόκαινου» που διανύουμε; Και ποιες θα είναι οι συνέπειες από τη διείσδυση των νέων τεχνολογιών στη σύγχρονη Δημοκρατία; Ο καταξιωμένος καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών και καθηγητής Συγκριτικής Σκέψης και Γραμματολογίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ αλλά και πρόεδρος στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, εξηγεί.

Πόσο αφορά τους πολίτες σήμερα η πολιτική; Έχει νόημα η πίστη στις θρησκείες στις μέρες μας; Και γιατί το σχολείο έχει εξελιχθεί σε ό,τι πιο παρακμιακό υπάρχει; Ο διακεκριμένος φιλόσοφος και στοχαστής, Χρήστος Γιανναράς, απαντά.

Ήταν οι αρχαίοι Έλληνες ρατσιστές; Πως αντιμετώπιζαν την ομοφυλοφιλία; Ποιες είναι οι αναλογίες με την εποχή μας; Και τι πάει λάθος με την εκπαίδευση στη χώρα μας; Ο καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας και Κλασικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Προηγμένων Μελετών του Πρίνστον, Άγγελος Χανιώτης, εξηγεί.

Τι χρειάζεται προκειμένου να δημιουργήσουμε χώρους ικανούς να προσφέρουν νέες εμπειρίες; Πώς μπορεί η πόλη της Αθήνας να αποκτήσει περισσότερους ελεύθερους χώρους; Πώς η Αθήνα τα καλοκαίρια δεν θα είναι καζάνι που βράζει; Και πόσο εφικτός είναι ο στόχος της ιδέας της πόλης των 15 λεπτών; Ο διακεκριμένος αρχιτέκτονας Στέλιος Κόης, απαντά.

Τι δεν γνωρίζουμε για την αρχαία ελληνική τεχνολογία; Γιατί καθημερινά ευνουχίζεται η γλώσσα; Έχουν οι λέξεις χάσει το νόημα τους; Και τι σημαίνει το γεγονός ότι στη χώρα μας έχουμε 30 συνώνυμα της λέξης «λάδωμα»; Ο ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ και ένας από τους σημαντικότερους διανοητές Θεοδόσης Τάσιος, απαντά.

Ποια είναι τα προβλήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και με ποιους τρόπους μπορούν να επιλυθούν; Τι πάει λάθος με τα πανεπιστήμια; Και γιατί χρειάζονται προστασία; Η καθηγήτρια Φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ, Βάσω Κιντή, απαντά.

Μπορεί να υπάρξει μια ζωή χωρίς προβλήματα; Υπάρχουν σημάδια που δείχνουν ότι κάποιος δεν είναι ευχαριστημένος με τον εαυτό του; Η κλινική ψυχολόγος- ψυχοθεραπεύτρια Άννα Κανδαράκη απαντά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.

Γιατί όλοι θέλουμε να έχουμε την τέλεια εικόνα και καθημερινά πιεζόμαστε να «καταναλώνουμε» αγαθά, σχέσεις, φαγητό, σεξ και ανθρώπους. Η ψυχίατρος – ψυχοθεραπεύτρια Ελένη Καραγιάννη, απαντά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.